සරලව නිර්වචනය කළොත්, කෘත්රිම බුද්ධිය යනු මිනිසාගේ බුද්ධිමය හැකියාව පරිගණක පද්ධති සහ යන්ත්ර මගින් ප්රතිනිර්මාණය කිරීමේ තාක්ෂණයයි. විවිධ කාර්යයන් සඳහා ඒවාට ගැලපෙන ආකාරයේ කෘත්රිම බුද්ධි මොඩියුල ඇත.
කෘත්රිම බුද්ධි මොඩියුල යනු සමස්ත කෘත්රිම බුද්ධි පද්ධතියකට ඇතුළත්, යම් නිශ්චිත කාර්යයක් පමණක් තනිව ඉටු කිරීම සඳහා විශේෂයෙන් නිර්මාණය කරන ලද ස්වාධීන මෘදුකාංග කොටසකි. අනෙකුත් සියලුම ක්ෂේත්රයන්ගේ මෙන්ම වෛද්ය ක්ෂේත්රයේ ද පෙරැළි කිරීමට කෘත්රිම බුද්ධි මොඩියුල සමත් වී සිටින්නේ, අපේ යහපත වෙනුවෙන් ලෙඩ රෝගවලට නව ප්රතිකාර සෙවීමටය.
විද්යාඥයන් කෘත්රිම බුද්ධිය ලවා වයිරස නිර්මාණය කරගෙන ඇත්තේ ද ලෙඩ රෝගවලට ප්රතිකාර සෙවීමේ යහපත් අරමුණින්ය. එබැවින්, මෙය වෛද්ය විද්යාවේ විශාල ජයග්රහණයකි. ඒත් මෙවැනි වයිරස අපට එරෙහිව යොදා ගැනීමට කෘත්රිම බුද්ධි මොඩියුලයකට සිත් පහළ වුණොත්, කුමක් වේවිද?
මෙම නව වයිරස නිර්මාණය කර ඇත්තේ, කැලිෆෝනියාවේ ස්ටැන්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්යාලයේ රසායනික ඉංජිනේරුවරයකු වන බ්රයන් හී ප්රමුඛ ඔහුගේ පර්යේෂණ කණ්ඩායමය. විද්යාඥයන් කණ්ඩායම නිපදවා ඇත්තේ බැක්ටීරියාවලට පමණක් ආසාදනය කළ හැකි විදියේ නව වයිස 16 කි. ‘බැක්ටීරියෝෆේජ්’ යනුවෙන් මේවා නම් කර ඇත.
පර්යේෂණාගාර තුළ දී, කෘත්රිම බුද්ධියට අවශ්ය උපදෙස් ලබා දී, නිපදවාගත් වයිරස, දැනට දකින්න ලැබෙන ස්වභාවික වයිරසවලට දැඩි ප්රතිරෝධයක් දක්වන ඊ.කෝලි බැක්ටීරියාව සාර්ථකව අඩපණ කළ හැකි බව පැවැසෙයි.
දිගු කාලීනව ආසාදනවලින් පෙළෙන රෝගීන්ට ප්රතිකාර කිරීමට මෙම නව වයිරස භාවිතයට ගත හැකිය.
නව වයිරසයේ ජානමය සැලැස්ම, සැලැසුම් කිරීමට, විද්යාඥ කණ්ඩායම, ‘Evo1’ සහ ‘Evo2’ නමින් හැඳින්වෙන කෘත්රිම බුද්ධි ආකෘති භාවිත කර ඇති බව පැවැසෙයි. මිලියන දෙකකට අධික ‘බැක්ටීරියෝෆේජ්’ ජාන දත්ත යොදා ගනිමින් කෘත්රිම බුද්ධි මොඩියුල සකසා ඇත.
මෙහිදී විද්යාඥයන් කණ්ඩායම දුරදිග බලා, කෘත්රිම බුද්ධිය හරහා අපට අනතුරුදායක විය හැකි වයිරස නිපදවීම වැළැක්වීමට ද පියවර ගෙන ඇත. මනුෂ්ය අපට හෝ සතුන්ට හෝ ශාකවලට හෝ බලපෑම් කරන වයිරසවල ජානමය සැලසුම් කිසිවක් විද්යාඥයන් කෘත්රිම බුද්ධි ආකෘතිවලට ලබා දී නැත. එබැවින්, කෘත්රිම බුද්ධි ආකෘති නිර්මාණය කළේ විද්යාඥයන්ට අවශ්ය විදියේ නව වයිරස 16 ක් පමණි.
ක්ෂණිකව ජාන සැකසුම් (ජෙනෝම) වටහා ගැනීමට කෘත්රිම බුද්ධියට ඇති හැකියාව වෛද්ය ක්ෂේත්රයේ පමණක් නොව, ජෛව තාක්ෂණික ක්ෂේත්රයේ ද විශාල පෙරළියක් ඇති කරමින් පවතී.
සුප්රසිද්ධ ජෝන්ස් හොප්කින්ස් විශ්වවිද්යාලයේ මහාචාර්ය ටොම් ඉන්ග්ල්ස්බි සහ වෛද්ය මොරිට්ස් හෑන්ක් මේ සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වමින් පැහැදිලි කර ඇත්තේ, අප කොතරම් කල්පනාකාරී වුවත්, කෘත්රිම බුද්ධිය යොදා ගනිමින් මිනිසාට අහිතකර ආකාරයේ වයිරස ජීව අවි ලෙස නිපදවීමේ හැකියාව ඇති බවත්, එය කනස්සල්ලට හේතුවක් බවත්ය.
එබැවින්, ජාන සැකසුම් (ජෙනෝම) සම්බන්ධයෙන් කෘත්රිම බුද්ධි මොඩියුල යම් පාලනයකට ලක් කළ යුතු බව ද මහාචාර්ය ටොම් ඉන්ග්ල්ස්බි සහ වෛද්ය මොරිට්ස් හෑන්ක් පෙන්වා දී තිබේ. ලන්ඩනයේ කිංග්ස් විශ්ව විද්යාලයේ ආචාර්ය ෆිලිපා ලෙන්ට්සෝස් ද මේ සම්බන්ධයෙන් බිය පළ කර ඇත.
කෘත්රිම බුද්ධිය නව වයිරස නිපදවීමට සමත් වීම, ඖෂධ නිෂ්පාදනයේ ඉදිරි ගමනට විශාල රුකුලක් වන බව තමන් පිළිගන්නා නමුත්, ජෛව ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් ගෝලීය මට්ටමේ කඩිනම් නියාමන අවශ්ය බව ඇය පැහැදිලි කරයි. “මේ දේවල් වැරදි කෙනාගේ අතට ගියොත්, නැතිනම් කෘත්රිම බුද්ධිය මනුෂ්ය අපට එරෙහිව වයිරස නිපදවන්න පටන් ගත්තොත්, මොකද වෙන්නේ?” යැයි ආචාර්ය ෆිලිපා ලෙන්ට්සෝස් විමසයි.
වෛද්ය පර්යේෂකයන් මේ වනතුරු කෘත්රිම බුද්ධියේ සහාය ලබා ගත්තේ වයිරස සහ බැක්ටීරියාවලට එරෙහිව නව ප්රතිජීවක සොයා ගැනීමටය. ඒ අනුව, කෘත්රිම බුද්ධියට, වයිරසවල ජාන සැකසුම එසේත් නැතිනම් ජෙනෝම ගැන පැහැදිලි අවබෝධයක් ඇත.
ජෙනෝම යනු ජීවියකුගේ සෛලයක් තුළ අඩංගු සමස්ත ජානමය තොරතුරු එකතුවය. සරලවම පැවසුවහොත්, එම ජීවියා ගොඩනැගීමට, වර්ධනය වීමට සහ ක්රියාත්මක වීමට අවශ්ය සියලුම උපදෙස් ඇතුළත් ජීව විද්යාත්මක උපදෙස් පොත ලෙස ජෙනෝමය හැඳින්විය හැක.
වයිරසයක් යනු සෛලීය ව්යුහයක් නොමැති, ප්රෝටීන් ආවරණයකින් වටවූ න්යෂ්ටික අම්ලයකින් (ඩීඑන්ඒ හෝ ආර්එන්ඒ) පමණක් සමන්විත අතිශය ක්ෂුද්රජීවී අංශුවකි. ස්වයංක්රීයව පරිවෘත්තීය ක්රියා සිදු කිරීමට හෝ ප්රජනනය කිරීමට වයිරසවලට හැකියාවක් නැත.
එම නිසා, ජීවී සෛලයකින් පිටතදී වයිරස අක්රීය නොහොත් අජීවී අංශු ලෙස පවතින අතර, ඒවා පරිපූර්ණ ජීවීන් ලෙස නොසැලකේ. ඒවා ජීවී සහ අජීවී ලෝකය අතර පවතින සංක්රාන්ති අවස්ථාවක් ලෙස විද්යාඥයන් විසින් හඳුන්වනු ලබන්නේ මෙම සුවිශේෂී ස්භාවය නිසාවෙනි.
වයිරසයක පැවැත්ම සහ ගුණනය පූර්ණ වශයෙන්ම රඳා පවතින්නේ ධාරක සෛලයක් මත ය. යම් ජීවී සෛලයකට ඇතුළු වූ පසු, වයිරසය විසින් එම ධාරක සෛලයේ සෛලීය යාන්ත්රණය සම්පූර්ණයෙන්ම තම පාලනයට ගෙන, තමන්ගේම න්යෂ්ටික අම්ල සහ ප්රෝටීන් පිටපත් දහස් ගණනින් නිෂ්පාදනය කිරීමට පටන් ගනී.
පසුව මෙම නව වයිරස අංශු එකලස් වී ධාරක සෛලය විනාශ කරමින් පිටතට පැමිණ, තවත් නව සෛල ආසාදනය කරයි. ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා, ඩෙංගු, කොවිඩ්-19 සහ ජලාශ්රිතාව යනු අප හොදින් දන්නා වයිරස කීපයකි.
බැක්ටීරියා යනු පෘථිවිය මත වඩාත්ම ව්යාප්ත වී ඇති, තනි සෛලයකින් සමන්විත ක්ෂුද්රජීවී කාණ්ඩයකි.
වයිරස මෙන් නොව බැක්ටීරියා සතුව සෛල බිත්තියක්, සෛල ප්ලාස්මය සහ ස්වයංක්රීය පරිවෘත්තීය ක්රියා සිදු කිරීමේ පූර්ණ හැකියාව සහිත සෛලීය ව්යුහයක් පවතී. සාමාන්යයෙන් ද්විමය බිඳීම මගින් ලිංගික නොවන අයුරින් වේගයෙන් ගුණනය වන මොවුන්ට, ධාරක සෛලයකින් තොරව පස, ජලය, වාතය, මෙන්ම අතිශය විෂම පාරිසරික තත්ත්වයන් යටතේ වුවද ස්වාධීනව ජීවත් විය හැක. බැක්ටීරියා සියල්ලම රෝග කාරක නොවෙයි.
පෘථිවියේ ජීවයේ පැවැත්මට මෙන්ම අප මිනිස් සිරුරේ ආහාර ජීරණය සහ ප්රතිශක්තිය සඳහා ද හිතකර බැක්ටීරියා අත්යවශ්ය වෙයි. එසේ වුවත්, ටයිෆොයිඩ්, ක්ෂය රෝගය, කොලරාව සහ පිටගැස්ම වැනි රෝග ඇති කරන හානිකර බැක්ටීරියා වර්ග ද පවතින අතර, ඒවා මර්දනය කිරීමට ප්රතිජීවක ඖෂධ භාවිතා කරනු ලැබේ.
වයිරස සහ බැක්ටීරියා අතර ප්රධානතම වෙනස වන්නේ ඒවායේ සෛල සැකසුමය. බැක්ටීරියා යනු ස්වාධීනව ජීවත් විය හැකි, පූර්ණ සෛලීය ව්යුහයක් සහිත ප්රොකාරියෝටික ජීවීන් වන අතර, වයිරස යනු ස්වාධීන සෛලීය ව්යුහයක් නැති අංශු විශේෂයකි.
මෙම ජීවී කාණ්ඩ දෙක සඳහා භාවිතා කරන වෛද්ය ප්රතිකාර ද එකිනෙකට සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස්ය. බැක්ටීරියා මගින් සිදුවන ආසාදන පාලනය කිරීම සඳහා ප්රතිජීවක ඖෂධ සාර්ථකව භාවිතා කළ හැකි වුවද, වයිරස සඳහා ප්රතිජීවක කිසිදු බලපෑමක් නොකරයි. වයිරස ආසාදනවලට එරෙහිව ප්රධාන වශයෙන් භාවිතා වන්නේ ප්රතිවයිරස ඖෂධ සහ එමගින් වැළඳෙන රෝග පූර්වයෙන් වළක්වා ගැනීමට ලබා දෙන එන්නත්ය.
ලුසිත ජයමාන්න
BBC ඇසුරිනි
